Sau hơn một thập kỷ áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC, Bộ Tài chính vừa chính thức ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp mới. Đây được xem là bước chuyển mình quan trọng nhằm đưa kế toán Việt Nam tiệm cận hơn với các chuẩn mực quốc tế (IFRS) và phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Dưới đây là tổng hợp những điểm mới cốt lõi mà mọi Kế toán trưởng và Chủ doanh nghiệp cần nắm bắt ngay để chuẩn bị cho lộ trình áp dụng từ năm 2026.
1. Hiệu lực thi hành
- Ngày ban hành: 27/10/2025.
- Ngày có hiệu lực: 01/01/2026.
- Phạm vi: Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ thay thế hoàn toàn Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các doanh nghiệp sẽ bắt đầu áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.
2. Những điểm mới “đắt giá” tại Thông tư 99/2025/TT-BTC
So với Thông tư 200 cũ, Thông tư 99 mang đến tư duy quản lý cởi mở hơn, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp nhưng cũng yêu cầu cao hơn về quản trị nội bộ.
✅ Đổi tên Bảng Cân đối kế toán (Balance Sheet)
Một thay đổi mang tính hội nhập rõ rệt: “Bảng cân đối kế toán” sẽ được đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính” (Statement of Financial Position). Thay đổi này nhằm thống nhất với thông lệ quốc tế và Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).
✅ Bắt buộc xây dựng Quy chế Quản trị và Kiểm soát nội bộ
Đây là điểm mới hoàn toàn so với trước đây. Thông tư 99 yêu cầu doanh nghiệp phải tự xây dựng quy chế quản trị và tổ chức kiểm soát nội bộ. Điều này nhằm phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân/bộ phận trong việc tạo lập và kiểm soát giao dịch, minh bạch hóa thông tin tài chính.
✅ Trao quyền tự chủ mạnh mẽ về Tài khoản và Chứng từ
Doanh nghiệp không cần “xin phép” Bộ Tài chính khi muốn sửa đổi, bổ sung tài khoản chi tiết hay mẫu biểu chứng từ.
- Hệ thống tài khoản: Doanh nghiệp được tự mở, sửa đổi tài khoản chi tiết (cấp 2, 3…) để phù hợp với đặc thù kinh doanh, miễn là tuân thủ quy định về tài khoản tổng hợp cấp 1.
- Chứng từ & Sổ sách: Được quyền tự thiết kế mẫu biểu phù hợp, chỉ cần đảm bảo đủ các nội dung bắt buộc theo Luật Kế toán. Sổ sách có thể lưu trữ dưới dạng tờ rời hoặc đóng quyển.
✅ Cập nhật Hệ thống Tài khoản mới
Thông tư 99 bổ sung và sửa đổi một số tài khoản để phản ánh đúng bản chất kinh tế hiện đại:
- Thêm Tài khoản 215 – Tài sản sinh học: Dành riêng cho các doanh nghiệp nông nghiệp (chăn nuôi, trồng trọt).
- Thêm Tài khoản 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận: Tách biệt rõ ràng nghĩa vụ trả lợi nhuận cho chủ sở hữu.
- Bổ sung các tài khoản chi tiết về Thuế tiêu thụ đặc biệt hàng nhập khẩu, chi phí thuế TNDN.
✅ Linh hoạt hơn về Đơn vị tiền tệ trong kế toán
Quy định mới cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc chọn đồng tiền ghi sổ (nếu thu chi chủ yếu bằng ngoại tệ). Đặc biệt, Thông tư hướng dẫn rõ ràng cách chuyển đổi báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ (sử dụng tỷ giá trung bình).
3. Doanh nghiệp cần làm gì để sẵn sàng?
Thời điểm 01/01/2026 đang đến gần, để tránh lúng túng khi chuyển đổi, doanh nghiệp nên:
- Rà soát lại hệ thống tài khoản: Đối chiếu danh mục tài khoản hiện tại với Phụ lục II của Thông tư 99 để lên phương án chuyển đổi số dư.
- Nâng cấp phần mềm kế toán: Liên hệ với nhà cung cấp phần mềm để đảm bảo hệ thống được cập nhật các mẫu biểu Báo cáo tài chính và tài khoản mới nhất.
- Xây dựng Quy chế Kiểm soát nội bộ: Bắt tay vào soạn thảo quy trình kiểm soát nội bộ bài bản để đáp ứng yêu cầu bắt buộc của Thông tư mới.
Kết luận: Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật hạch toán mà còn là sự thay đổi về tư duy quản lý tài chính. Việc nắm vững và áp dụng đúng Thông tư này sẽ giúp doanh nghiệp minh bạch hóa thông tin và nâng cao uy tín trên thị trường.
Xem hoặc tải thông tư Link
File excel hệ thống tài khoản TT99 Link
So sánh tài khoản TT99 và TT200 Link
ThachXuyen DIY Khám phá, Sáng tạo, Tự tay làm nên!